Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 14 Μαΐου 2026 , το “EUMINDA Policy Lab: Συν-διαμόρφωση Προτάσεων για τη Μετάβαση στη Δυτική Μακεδονία”. Η εκδήλωση έλαβε χώρα στην Κοζάνη, στα γραφεία της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Δυτικής Μακεδονίας (ΠΕΔ-ΔΜ), σε συνδιοργάνωση με τη Μετάβαση Α.Ε. και πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο υλοποίησης του ευρωπαϊκού προγράμματος EUMINDA (Interreg Europe). 

Το αντικείμενο του διαδραστικού εργαστηρίου αφορούσε την ανάδειξη προτάσεων πολιτών και φορέων στις μακροχρόνιες κοινωνικές, θεσμικές, νομικές, περιβαλλοντικές και χωρικές επιπτώσεις της απολιγνιτοποίησης στη Δυτική Μακεδονία.

Στο πλαίσιο του εργαστηρίου, οι συμμετέχοντες εργάστηκαν ενεργά περνώντας από τα εξής στάδια:

• Κατανόηση και χαρτογράφηση των επιπτώσεων και των κληρονομιών της εξορυκτικής δραστηριότητας.
• Ιεράρχηση των βασικών προτεραιοτήτων που απαιτούν άμεση πολιτική ή θεσμική παρέμβαση.
• Διαμόρφωση συγκεκριμένων προτάσεων δράσης και σχεδίων, μετατρέποντας το πρόβλημα σε λύση μέσω ειδικών φύλλων εργασίας.
• Παρουσίαση των ευρημάτων, των θεμάτων και των λύσεων κάθε ομάδας στην ολομέλεια όλων των συμμετεχόντων.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με συζήτηση και εξαγωγή συμπερασμάτων. Παράλληλα, υπήρξε η δέσμευση για τη σύνταξη και αποστολή μιας Ενοποιημένης Έκθεσης Αποτελεσμάτων σε όλους τους συμμετέχοντες, προκειμένου η φωνή και οι προτάσεις τους να μετουσιωθούν σε ουσιαστική πολιτική πρόταση για τη Δίκαιη Μετάβαση της περιοχής. Η ΠΕΔ-ΔΜ παραμένει δεσμευμένη στην υλοποίηση δράσεων με θετικό κοινωνικό αντίκτυπο για την περιοχή και ευχαριστεί θερμά όλους τους συμμετέχοντες για τη συμμετοχή.

Με απόλυτη επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 2ου Εργαστηρίου Εμπειρογνωμόνων (Expert Workshop) που διοργάνωσε η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Δυτικής Μακεδονίας (ΠΕΔ ΔΜ), τη Δευτέρα 4 Μαΐου 2026, στο πλαίσιο υλοποίησης του ευρωπαϊκού προγράμματος EUMINDA – Interreg Europe.

Κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου, η ΠΕΔ ΔΜ είχε την τιμή και την ευκαιρία να φιλοξενήσει διακεκριμένους ειδικούς και στελέχη οργανισμών και φορέων που εδρεύουν και δραστηριοποιούνται στη Δυτική Μακεδονία. Συνολικά εννέα (9) φορείς της Δυτικής Μακεδονίας εκπροσωπήθηκαν στο εργαστήριο. 

Στο επίκεντρο του εργαστηρίου βρέθηκε το ζήτημα της ανάλυσης των Καλών Πρακτικών Μεταλιγνιτικής Μετάβασης των οκτώ ξένων χωρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα του EUMINDA. Στόχος του εργαστηρίου ήταν να παρουσιαστεί η εμπειρία άλλων χωρών που έχουν ολοκληρώσει ή βρίσκονται σε διαδικασία Μετάβασης, ώστε να διερευνηθεί η πιθανότητα υιοθέτησης αυτών των πρακτικών στη διαδικασία Μετάβασης της Δυτικής Μακεδονίας.

Η Διοίκηση και η ομάδα έργου της ΠΕΔ ΔΜ αισθάνονται την ανάγκη να απευθύνουν ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους συμμετέχοντες εμπειρογνώμονες για την ενεργή και ουσιαστική συμβολή τους. 

Στο πλαίσιο της παρουσίας της ΚΕΔΕ στην Καστοριά , παρουσία που εντάσσεται στη στρατηγική της αποκεντρωμένης λειτουργίας της Ένωσης και της ενίσχυσης της άμεσης επικοινωνίας με τις τοπικές κοινωνίες, πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 11 Μαρτίου 2026 κοινή συνεδρίαση των Διοικητικών Συμβουλίων της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) και της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ) Δυτικής Μακεδονίας. Κατά τη συνεδρίαση ο Πρόεδρος της ΠΕΔ και Δήμαρχος Άργους Ορεστικού Παναγιώτης Κεπαπτσόγλου, ανέδειξε με την τοποθέτηση του  τα σημαντικά και φλέγοντα ζητήματα της Δυτικής Μακεδονίας που προέκυψαν τόσο από την βίαιη απολιγνιτοποίηση όσο και από την κατάρρευση της αγοράς της γούνας, τομείς που αποτελούσαν επί δεκαετίες τους βασικούς  πυλώνες της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της περιοχής. Ανάλογες ήταν και οι τοποθετήσεις όλων των Δημάρχων της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, εκφράζοντας τη βαθιά τους ανησυχία αλλά και κραυγή αγωνίας για την πρωτοφανή οικονομική ανατροπή και την πληθυσμιακή συρρίκνωση της Δυτικής Μακεδονίας.

Παράλληλα ο Πρόεδρος της ΠΕΔ Δυτικής Μακεδονίας μαζί με την τιμητική πλακέτα που απένειμε στον Πρόεδρο της ΚΕΔΕ και Δήμαρχο Αμπελοκήπων-Μενεμένης Λάζαρο Κυρίζογλου για τη μακροχρόνια προσφορά του στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, του επέδωσε και υπόμνημα με θέμα την οικονομική και κοινωνική κατάσταση στη Δυτική Μακεδονία και την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων στήριξης της περιοχής.

Ολόκληρο το Υπόμνημα έχει ως εξής:

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

Προς: τον Πρόεδρο της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας

κ. Λάζαρο Κυρίζογλου

Θέμα: Η οικονομική και κοινωνική κατάσταση στη Δυτική Μακεδονία και η ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων στήριξης της περιοχής

Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Με το παρόν υπόμνημα θα θέλαμε να θέσουμε υπόψη σας τη δύσκολη πραγματικότητα που βιώνει σήμερα η Δυτική Μακεδονία, μια περιοχή που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή οικονομική και κοινωνική ανατροπή.

Για δεκαετίες, οι βασικοί πυλώνες της τοπικής οικονομίας ήταν αφενός η λιγνιτική δραστηριότητα και τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ και αφετέρου η γουνοποιητική δραστηριότητα. Σήμερα όμως η περιοχή καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα δύο μεγάλες προκλήσεις: τη μεταλιγνιτική περίοδο και τη «μεταγουνοποιητική» εποχή.

Η πρώτη αποτελεί αποτέλεσμα πολιτικής απόφασης στο πλαίσιο της απολιγνιτοποίησης, ενώ η δεύτερη προέκυψε ως άμεση συνέπεια του πολέμου στην Ουκρανία, ο οποίος προκάλεσε την κατάρρευση της αγοράς γούνας. Οι δύο αυτές εξελίξεις διαμόρφωσαν ένα εξαιρετικά δυσμενές περιβάλλον για την τοπική οικονομία και κοινωνία.

Η κατάρρευση της γουνοποιίας, που για δεκαετίες αποτελούσε βασικό πυλώνα ανάπτυξης για τον άξονα Καστοριά – Άργος Ορεστικό – Σιάτιστα, αποτέλεσε την αφετηρία μιας βαθιάς οικονομικής κρίσης. Την περίοδο 2011–2021, ο μέσος όρος του ΑΕΠ στην Περιφερειακή Ενότητα Καστοριάς άγγιζε τα 550 εκατομμύρια ευρώ, προερχόμενος κυρίως από την εκτροφή γουνοφόρων ζώων, το λιανεμπόριο και τις εξαγωγές. Μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, το μέγεθος αυτό μειώθηκε δραματικά, φτάνοντας περίπου στα 300 εκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, οι εξαγωγές υποχώρησαν από τα 230 εκατομμύρια στα περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, στερώντας πολύτιμο συνάλλαγμα τόσο από την τοπική όσο και από την εθνική οικονομία.

Το 2011 ο κλάδος απασχολούσε περίπου 5.000 εργαζόμενους, ενώ σήμερα έχουν απομείνει μόλις 800. Από τις περίπου 2.000 επιχειρήσεις μεταποίησης λειτουργούν πλέον λιγότερες από 450. Η ανατροπή αυτή οδήγησε σε εκτεταμένη απώλεια θέσεων εργασίας και σε έντονη κοινωνική πίεση.

Ήδη περίπου 4.500 συμπολίτες μας έχουν αναγκαστεί να μεταναστεύσουν εσωτερικά, κυρίως προς τουριστικές περιοχές της νησιωτικής Ελλάδας, αναζητώντας εποχική εργασία. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι περίπου το 50% των νέων που εγκαταλείπουν την περιοχή για να βρουν εργασία αλλού δεν επιστρέφουν, γεγονός που επιτείνει δραματικά το δημογραφικό πρόβλημα.

Παράλληλα, η Δυτική Μακεδονία βρέθηκε αντιμέτωπη και με τις συνέπειες της απολιγνιτοποίησης. Για δεκαετίες η περιοχή σήκωσε το ενεργειακό βάρος της χώρας, ωστόσο ο τρόπος υπολογισμού του κύκλου εργασιών της ΔΕΗ δημιουργούσε μια στρεβλή εικόνα υψηλού ΑΕΠ, η οποία δεν αντανακλούσε την πραγματική οικονομική κατάσταση των πολιτών. Το αποτέλεσμα ήταν η περιοχή να εμφανίζεται στατιστικά εύρωστη, στερούμενη όμως στην πράξη κρίσιμους αναπτυξιακούς πόρους και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.

Σήμερα η κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας καλείται για ακόμη μία φορά να διαχειριστεί τις συνέπειες αυτών των αλλαγών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, οι ηλικίες 19–40 αποτελούν πλέον μόλις το 7% του πληθυσμού της Περιφέρειας, ενώ περίπου 90.000 συμπολίτες μας βρίσκονται στα όρια της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού.

Την ίδια στιγμή, παρόλο που μέσω του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης και του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης υλοποιούνται έργα υποδομών και παρεμβάσεις, απουσιάζουν οι πραγματικά εμβληματικές επενδύσεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σημαντικό αριθμό σταθερών θέσεων εργασίας και να αλλάξουν ουσιαστικά το παραγωγικό μοντέλο της περιοχής.

Η εικόνα αυτή επιτείνεται και από άλλες εξελίξεις, όπως η άναρχη εγκατάσταση έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας χωρίς επαρκή χωρικό σχεδιασμό, αλλά και ο σχεδιασμός για εγκαταστάσεις καύσης απορριμμάτων 288.000 και πλέον τόνων που θα επιβαρύνει περαιτέρω την περιοχή.

Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε ένα κοινά αποδεκτό συμπέρασμα. Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται σήμερα σε μια εξαιρετικά οριακή οικονομική και κοινωνική κατάσταση και απαιτούνται άμεσες, στοχευμένες και ουσιαστικές παρεμβάσεις.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως ο θεσμός που βρίσκεται πιο κοντά στους πολίτες, γνωρίζει σε βάθος τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και είναι έτοιμη να συμβάλει ενεργά στον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών που θα δώσουν πραγματική προοπτική στην περιοχή.

Για τον λόγο αυτό ζητούμε:

• Παράταση λειτουργίας λιγνιτικών μονάδων και μη μετατροπή της μονάδας Πτολεμαΐδα 5 σε μονάδα φυσικού αερίου
• Προτεραιότητα της Δυτικής Μακεδονίας στην εγκατάσταση νέων εμβληματικών επενδύσεων και παραγωγικών δραστηριοτήτων
• Κίνητρα για εγκατάσταση επιχειρήσεων και βιομηχανιών σε οργανωμένες Βιομηχανικές Περιοχές
• Θέσπιση με νόμο της «Ρήτρας Μετάβασης» για την περιοχή
• Αναθεώρηση του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης με βάση τα σημερινά κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα
• Δημιουργία κόμβου logistics με αξιοποίηση του σιδηροδρομικού δικτύου
• Θεσμοθέτηση ανταποδοτικού πόρου από έργα ΑΠΕ και υδροηλεκτρικά
• Αναμόρφωση του αναλογικού ανταποδοτικού τέλους για όλα τα έργα ΑΠΕ, ανεξαρτήτως ισχύος
• Ειδικά προγράμματα εργασίας αποκλειστικά για τη Δυτική Μακεδονία, για όλες τις ηλικιακές ομάδες και ιδιαίτερα για πολίτες άνω των 55 ετών
• Θέσπιση μέτρου αντίστοιχου με το Μεταφορικό Ισοδύναμο που ισχύει για το Βόρειο Αιγαίο
• Ειδικό αναπτυξιακό πρόγραμμα για τη γούνα, στα πρότυπα του προγράμματος για τα Άγραφα

Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι τοπικές κοινωνίες έχουν αποδείξει ότι μπορούν να αντέξουν και να προσαρμοστούν, αρκεί να υπάρξει ένα σαφές και ουσιαστικό πλαίσιο στήριξης που θα δημιουργήσει πραγματικές ευκαιρίες ανάπτυξης και απασχόλησης.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση της περιοχής παραμένει ενεργά παρούσα, με υπευθυνότητα και τεκμηριωμένες προτάσεις, έτοιμη να συνεργαστεί με την Πολιτεία και τους θεσμικούς φορείς ώστε η επόμενη μέρα της Δυτικής Μακεδονίας να βασιστεί σε ένα βιώσιμο και δίκαιο αναπτυξιακό μοντέλο για τον τόπο και τους ανθρώπους του.

Με εκτίμηση

Ο Πρόεδρος της ΠΕΔ Δυτικής Μακεδονίας

Παναγιώτης Κεπαπτσόγλου

Δήμαρχος Άργους Ορεστικού

Από τις 9 έως τις 11 Μαρτίου, η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Δυτικής Μακεδονίας (ΠΕΔ ΔΜ) είχε την ευκαιρία να φιλοξενήσει περίπου 40 Ευρωπαίους εκπροσώπους φορέων και εμπειρογνώμονες, στο πλαίσιο υλοποίησης του ευρωπαϊκού προγράμματος EUMINDA – Interreg Europe Project.

Η ΠΕΔ υλοποιεί το πρόγραμμα σε συνεργασία με ακόμα 11 εταίρους από συνολικά 9 ευρωπαϊκές χώρες, με κύριο αντικείμενο τη Δίκαιη Μεταλιγνιτική Μετάβαση και ειδικότερα σχέδια και δράσεις για την αποκατάσταση εδαφών των λιγνιτικών ορυχείων της περιοχής.

Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε με απόλυτη επιτυχία, δίνοντας την ευκαιρία στους Έλληνες και ξένους συμμετέχοντες να εξάγουν κρίσιμα συμπεράσματα όσον αφορά την ειδίκευση και μέγιστη βελτιστοποίηση των σχεδίων για την αποκατάσταση των εδαφών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη και τις αντίστοιχες πρακτικές & πολιτικές άλλων χωρών που έχουν υλοποιήσει αντίστοιχα σχέδια και δράσεις.

Η ΠΕΔ ΔΜ θα συνεχίσει την ενεργή εμπλοκή της σε προγράμματα πολιτικής & έρευνας, υλοποιώντας δράσεις προς όφελος της περιοχής της Δυτικής Μακεδονίας.

[Show as slideshow]